Pages

संघिय नेपालमा केन्द्रिय राज्य शक्तिशाली बनाईएमा निम्न समस्या उत्पन्न हुन्छ .....Dammar Labung


१)        संघिय प्रणालीमा दुई सरकार हुन्छ, जसमा केन्द्रिय सरकार र प्रान्तीय सरकार यसमा केन्द्र शक्तिशाली भएको संघियता बनाइयो भने,  भोलि केन्द्रिय राज्यले प्रान्तीय राज्यलाई अधिकार बिहिन बनाएर, केन्द्रिय राज्यले प्रान्तलाई एकलौटी खारेज गर्न सक्छ / जसको कारण देशमा ठुलो दवन्द र मुर्भेद भई देश नै टुक्रिने सम्भावना बढेर जान्छ / त्यसैले मुलुकमा पूर्ण संघिय प्रणाली नै उचित हुनेछ / यसमा सबै पक्ष प्रष्ट हुन जरुरी छ/
२)       केन्द्र शक्तिशाली भयो भने, कुनै पनि बेला केन्द्रले हस्तक्षेप गरेर प्रान्तीय राज्यको सबै कुरा भंग गर्न सक्छ / त्यसैले प्रान्तले स्वतन्त्ररुपमा केहि गर्न सक्दैन
३)        केन्द्र र प्रान्तीय शक्ति बराबर साझेदारीमा या पूर्ण संघियता प्रणालीमा केन्द्रले हस्तक्षेप गर्न सक्दैन जस्तै स्विजरल्याण्ड देश हो / त्यसैले हाम्रो देशको लागि पूर्ण संघिय प्रणाली चाहिएको हो /
४)       केन्द्र शक्तिशाली बनाइयो भने, प्रान्तीय राज्यको अधिकार कुनै पनि बेला खोसाउन सक्छ /
५)       केन्द्रले सधै प्रान्तीय राज्यमा हस्तक्षेप गरी रहन्छ, जसले गर्दा प्रान्त देखि केन्द्र सम्म सबै नेता-मन्त्रि सबै केन्द्रले पेलेर एकलौटी छनौट गर्ने हुन्छ /
६)       कुनै पनि बेला केन्द्रले निरकुस एकाधिकार लाद्न सक्छ / त्यसैले केन्द्र मात्र शक्तिशाली भएको संघियता मुलुकको लागि फाइदा छैन /
७)       केन्द्र मात्र शक्तिशाली भयो भने, यसमा सबैधानिक रुपले शक्ति बाडफाड नहुने हुदा सबै अधिकारहरु केन्द्रमा भर पर्छ /
८)       बहु जातीय, बहुभाषीय देशमा त्यहाको विविधता यसबाट सम्बोधन हुदैन /
९)       यसमा शासन सत्ता जनताको नजिक पुग्दैन
१०)   नीति योजना निर्माणको प्रक्रियामा जनताको सहभागिता कम हुन्छ /
११)   प्रान्तीय राज्यहरु माथि केन्द्र हावी हुन्छ / स्थानीय आवश्यकताको सम्बोधन राम्रो र निस्पक्ष तरिकाले हुदैन /
१२)   सबै अधिकार केन्द्रिय सरकारसंग हुदा कुनै पनि बेला केन्द्रले प्रान्तीय प्रदेशको सबै कुरा भंग गरेर आफ्नो एकाधिकार लाद्न सक्छ / त्यसैले केन्द्र शक्तिशाली भएको संघियताको कुनै काम छैन / किन भने, प्रान्तीय राज्यहरुलाई स्वतन्त्ररुपमा विकास निर्माण र नीति योजना बनाउन दिदैन / यस बिषयमा सबै जना प्रष्ट भएर पूर्ण सघियताको लागि पहल गर्न जरुरी भएको छ /
१३)    प्रान्तीय राज्यको सरकार बनाउन र गिराउन या भंग गर्न केन्द्रले सधै हस्तक्षेप गरी आफ्नो खुशी बनाउछ / यसले गर्दा जनताले रोजेको नेता मुख्य मन्त्री हुन पाउदैन /

अत: देशमा केन्द्र शक्तिशाली भएको संघियता बनाउनु भनेको अशान्ति र दन्द निम्त्याएर यथास्थितिमा राख्ने राजनीतक खेल मात्र / यसले किसिमको संघिय शासन प्रणालीले देशको फाइदा गर्दैन / त्यसैले मुलुकमा पूर्ण साझेदारीको संघिय प्रणाली आवश्यक हुन्छ /

यो पार्टीगत विचार नभएर ब्यतिगत विचार हो